در پاسخ به تهدیدهای فزایندهی تغییرات اقلیمی و نیاز فوری به کاهش انتشار گازهای گلخانهای، سیستم انرژی جهانی در حال گذار و دگرگونی عمیقی است. در این میان، هیدروژن (H₂) بهعنوان حامل انرژی چندمنظوره و امیدوارکننده مطرح شده است. عنصری که ظرفیت کربنزدایی از بخشهایی را دارد که برقرسانی مستقیم به آنها دشوار است، از جمله صنایع فولاد، مواد شیمیایی، تولید آمونیاک و حملونقلهای سنگین. با وجود دههها توسعهی فناوری، پیادهسازی گستردهی سامانههای انرژی مبتنی بر هیدروژن همچنان با موانع فنی، اقتصادی و زیرساختی روبهرو است. این مرور جامع، به بررسی روشهای گوناگون تولید هیدروژن از جمله هیدروژن خاکستری، آبی، سبز، فیروزهای، صورتی و همچنین انواع نوظهوری مانند هیدروژن طلایی و نارنجی می پردازد. تقاضای پیشبینیشده برای هیدروژن، ساختارهای هزینهای فعلی، و راهبردهای کلیدی برای استقرار این فناوری مورد بررسی قرار میگیرند. علاوه بر این، این مطالعه به چالشهای زیستمحیطی و نیازهای پژوهشی مرتبط با انتشار آلاینده، مصرف آب و پایداری در چرخهی عمر میپردازد. با تلفیق روندهای کنونی و چشماندازهای آینده، این مقاله بر نقش حیاتی هیدروژن در گذار جهانی انرژی تأکید میکند و مسیرهایی را برای غلبه بر چالشهایی که مانع از استقرار گسترده آن هستند، ترسیم مینماید. در این میان، تأکید شده است که اگر تعارضات مربوط به مصرف آب و کاربری زمین در مناطق خشک بهخوبی مدیریت شوند، هیدروژن سبز میتواند در بلندمدت پیشقراول این گذار باشد؛ در حالی که هیدروژن آبی، با تکیه بر زیرساختهای موجود، راهحلی موقتی و پلگونه ارائه میدهد.
Talebian S H, rostampour S H, tanhaei P. A Comprehensive Review of Hydrogen Pathways in the Context of Energy Transition Strategies. IJE 2026; 28 (3) :14-38 URL: http://necjournals.ir/article-1-1992-fa.html
طالبیان سیده حسنا، رستم پور سید حسین، تنهایی پوریا. مروری جامع بر مسیرهای تولید هیدروژن در راستای استراتژیهای گذار انرژی. نشریه انرژی ایران. 1405; 28 (3) :14-38