استادیار پژوهشی، گروه پژوهشی سیاستهای کشاورزی و غذا، موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصادکشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران. ، rajabi.ehsan63@gmail.com
چکیده: (24 مشاهده)
انرژی از جمله مهمترین نهادههای تولید بخش کشاورزی است که تداوم روند رو به رشد ناترازی انرژی در حاملهای کلیدی کشور، آثار و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی در بخش کشاورزی در پی خواهد داشت. این مطالعه با بررسی مصرف انرژی بخش کشاورزی به دنبال احصاء چالشهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فنی، زیست محیطی و حقوقی ناترازی انرژی بخش کشاورزی است تا با ارائه راهکارهایی به خروج ناترازی انرژی در فعالیتهای کشاورزی کمک نماید. نتایج نشان میدهد روند مصرف انواع حاملهای انرژی بخش کشاورزی طی برنامههای توسعه اقتصادی کشور نشان میدهد که متوسط مصرف نهایی انرژی بخش کشاورزی، طی 6 برنامه توسعه اقتصادی، از 30.5 میلیون بشکه معادل نفت خام در سال 1368 به 64.2 میلیون بشکه معادل نفت خام در پایان برنامه ششم (1400) افزایش یافته است. با این وجود متوسط سهم مصرف نهایی بخش از متوسط کل مصرف نهایی کشور از 8.3 درصد به 4.8 درصد کاهش یافته است. میزان مصرف انرژی بخش کشاورزی در سال 1401 به میزان 81 میلیون بشکه معادل نفت خام و سهم آن از کل مصرف نهایی انرژی 5.4 درصد بوده است. مدیریت بهینه منابع و مصارف در کنار سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژیهای پاک و تجدیدپذیر و نوسازی ماشینآلات کشاورزی از جمله راهکارهای عبور از این معضل است. همچنین ناترازی انرژی در ایران تنها یک مساله فنی یا اقتصادی نیست، بلکه در درجه اول یک معضل مدیریتی محسوب میشود که نیازمند اصلاحات در حکمرانی انرژی کشور است.